انرژی برق نسبت به سایر حاملهای انرژی، ضمن داشتن نقش موثر در تولید و مصرف، اهمیت ویژه ای نیز در فرآیند تصمیم گیری اقتصادی و اجتماعی دارد. روند تغییرات مصرف برق در بخش خانگی طی سالهای گذشته نشان از رشد شدید مصرف آن در این بخش دارد. مصرف کل در بخش خانگی طی دوره 1356 ـ 1380 حدود 10 برابر و مصرف سرانه هر مشترک حدود 3 برابر شده است. در این مقاله سعی شده است تا تقاضای برق خانگی استان خوزستان با تکیه بر مطالعات خارجی از سال 1951 تا 2002 و مطالعات داخلی از سال 1356 تا 1379 برآورد شود. برای تخمین معادله بلندمدت از روش 1OLS و برای تخمین معادله کوتاه مدت از روش 2ECM استفاده شده است. سری های زمانی مورد استفاده از سال 1356 تا 1380 انتخاب شده اند.در این مطالعه ضمن بررسی سری های زمانی از نظر مانایی، فروض کلاسیک نیز در خصوص مدلهای برآوردی بررسی شده اند که این مدل ها با فروض کلاسیک کاملاً مطابقت دارند. نتایج حاصل از برازش مدل نشان می دهد: کششهای قیمتی و درآمدی در بلند مدت 0.97- و 1.22 و در کوتاه مدت 0.22- و 0.54 می باشد. گاز به عنوان کالای جانشین، دارای ضریب منفی در مدل است که نشان می دهد با وجود کاهش قیمت آن، مصرف برق افزایش یافته است که بیانگر مصرف همزمان گاز و برق می باشد. یکی از دلایل این امر می تواند ناشی از ایجاد حرارت به هنگام استفاده از گاز جهت پخت وپز، استفاده از لامپها و گرمایش آب و در نتیجه آن استفاده از وسایل خنک کننده و تهویه کننده برای پایین آوردن دمای محیط در ماه های گرم سال (حدود 7 ماه) باشد.با مقایسه کششهای قیمتی و درآمدی تقاضای برق خانگی استان خوزستان می توان چنین استنباط کرد که تقاضای برق از سیاستهای قیمتی و درآمدی تاثیر می پذیرد و تاثیر سیاستهای درآمدی بیشتر از سیاستهای قیمتی است.

با توجه به وجود اقلیم های متفاوت در کشور ما، الگوهای تقاضای متفاوتی برای انرژی برق مطرح می شود. از این رو ما در این پژوهش به برآورد و مقایسه تابع تقاضای خانگی برق برای دو گروه استانهای سردتر و گرمتر از میانگین کشوری پرداخته ایم. در گروه استانهای گرم 15 استان و در گروه استانهای سرد 13 استان جای گرفته اند. معیار این گروه بندی متوسط دمای سال 1388کل کشور بوده است. استانهایی که متوسط دمای آنها از این میانگین بالاتر در گروه استانهای گرم و استانهایی که متوسط دمای آنها از این میانگین کمتر در گروه استانهای سرد جای گرفته اند. دوره مطالعه ما سالهای 1388-1379 بوده وبرای تخمین مدل از روشGMM استفاده کرده ایم. این روش روی تابع تقاضایی که انرژی به شکل صریح در تابع مطلوبیت وارد شده اعمال شده است. نتایج مطالعه ما نشان می دهد که کشش پذیری تقاضای خانگی برق استانهای گرم نسبت به مصرف برق دوره قبل، درآمد، قیمت برق، متوسط دمای بهار، تابستان، پاییزوزمستان به ترتیب 76/0، 13/0، 19/0-، 26/0-47/0، 19/0-، 08/0 ودر گروه استانهای سرد به ترتیب 64/0، 18/0، 32/0-، 27/0-، 29/0، 29/0-، 03/0 می باشد.

هدف بخش انرژی همواره به عنوان یکی از بخش های کلیدی و اثرگذار در اقتصاد کشور مطرح بوده و تحلیل اثرات متقابل این بخش یا سایر بخش های تولیدی و نحوه تاثیر تصمیمات و سیاست گذاری مربوط به آن بخش ها و عوامل اقتصادی مختلف نظیر خانوارها بسیار مهم است. در اقتصاد ایران حاملهای انرژی و بویژه برق مشمول پرداخت یارانه می شود و دولت برق را با قیمتی به مراتب پایین تر از قیمت تمام شده آن در اختیار مردم قرار می دهد و لذا برای تامین یارانه پنهان همواره هزینه های سنگینی را متحمل می شود. مطابق قانون هدفمندی یارانه ها دولت مکلف به آزادسازی قیمت انواع حامل های انرژی از جمله برق بصورت مرحله ای است و این آزادسازی همواره بعنوان یک شوک عمل کرده و این شوک تاثیرات متعددی بر تقاضای برق خواهد گذاشت و از این رو هدف این تحقیق بررسی برآورد اثرات کوتاه مدت و بلندمدت قیمت برق بر تقاضای برق خانگی در استان های ایران است. روش این مطالعه با استفاده از داده های تجربیبه برررسی و برآورد واکنش تقاضای برق خانگی نسبت به قیمت برق در استان های ایران بر اساس روش پانل ARDL در دوره زمانی 1370 تا 1393 می پردازد. به این منظور تابع تقاضای برق خانگی، تابعی از متوسط قیمت جاری برق، متوسط قیمت جاری گاز طبیعی به عنوان کالای جانشین، تعداد روزهای گرم سال و متوسط درآمد خانوار در نظر گرفته شده است. به منظور بررسی تاثیر شوک های قیمتی برق، متغیر قیمت برق با استفاده از پالایه هودریک پرسکات به دو متغیر شوک قیمت برق و روند قیمت برق تقسیم شده است. یافته ها: نتایج حاصل از برازش مدل نشان می دهد کشش شوک قیمتی در کوتاه مدت (06/0-) و در بلندمدت کشش قیمتی (38/2-) است. همچنین کشش روند قیمتی در کوتاه مدت (39/5-) و در بلندمدت (40/52-) است. علاوه بر این یافته ها نشان می دهد همواره مصرف دوره پیشین بر مصرف برق دوره جاری تاثیر مثبت و معنا داری دارد به طوری که یک واحد افزایش در مصرف برق در دوره گذشته، باعث افزایش 32/0 واحدی مصرف برق در دوره جاری می شود. قیمت گاز به عنوان یک کالای جانشین نیز اثر مثبت و معناداری بر مصرف برق بخش خانگی در همان دوره دارد، ضریب متغیر قیمت برق (روند) اثر منفی و معناداری بر مصرف برق دوره جاری در بخش خانگی دارد. بدین معنا که با افزایش این متغیر به میزان یک واحد در هر دوره، مصرف برق بخش خانگی به میزان 56/50 واحد در همان دوره کاهش خواهد یافت. نتیجه گیری: این بررسی نشان می دهد که در ایران، برق برای مصرف کنندگان خانگی در کوتاه مدت کالایی کم کشش و در بلندمدت کالایی با کشش محسوب می شود. و کشش درآمدی در کوتاه مدت و بلندمدت بیانگر این است که برق یک کالای نرمال در بین مصرف کنندگان خانگی است. بررسی کشش متقاطع گاز بیانگر این است که گاز کالای کم کشش و جانشین برق است. بررسی ضریب تصحیح خطا نیز نشان می دهد که در هر دوره 69 درصد از عدم تعادل در تقاضای برق خانگی تعدیل شده و به سمت مقدار بلندمدت حرکت می کند. بررسی تاثیر دمای هوا نیزنشان می دهدکه با افزایش درجه هوا میزان استفاده از برق در بخش مسکونی افزایش می یابد. بررسی تعداد مشترکین برق نیز نشان می دهد که با افزایش تعداد مشترکین در بخش خانگی مصرف برق در این بخش افزایش می یابد. و همچنین نتایج بیان می کنند که درصد جمعیت شهرنشینی تاثیر مثبتی بر میزان مصرف برق در بخش خانگی دارد ولی از لحاظ آماری معنادار نیست.